Materiały szkoleniowe dla szkolenia okresowego BHP online dla pracodawców

Zawartość kursu

Szczegóły: / 1 Czas 15 minutes

Analiza okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz związana z nimi profilaktyka. Kopiuj

Zasady realizacji obowiązku zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zapobiegania wypadkom i chorobom zawodowym realizowane są przez pracodawcę poprzez:

  • zapobieganie zagrożeniom;
  • przeprowadzanie oceny ryzyka związanego z zagrożeniami, które nie mogą być wykluczone;
  • likwidowanie zagrożeń u źródeł ich powstawania;
  • dostosowanie warunków i procesów pracy do możliwości pracownika, w szczególności przez odpowiednie projektowanie i organizowanie stanowisk pracy, dobór maszyn i innych urządzeń technicznych oraz narzędzi pracy, a także metod produkcji i pracy – z uwzględnieniem zmniejszenia uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie, oraz ograniczenia negatywnego wpływu takiej pracy na zdrowie pracowników;

W rozdziale siódmym Kodeksu pracy „Wypadki przy pracy i choroby zawodowe” określono obowiązki dotyczące postępowania w razie wystąpienia wypadków i chorób zawodowych.

(art. 234)

  • 1. W razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym i ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom.
  • 2. Pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy.
  • 3. Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr wypadków przy pracy. Pracodawca jest obowiązany przechowywać protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową przez 10 lat.
  • 4. Koszty związane z ustalaniem okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy ponosi pracodawca.

Co jest wypadkiem przy pracy?

Prawną definicję wypadku przy pracy zawiera art. 3 ust. 1 Ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (zwanej dalej jako: ustawą wypadkową):

 

Wypadkiem przy pracy jest zdarzenie, które spełnia jednocześnie cztery warunki:

  1. jest zdarzeniem nagłym,
  2. wywołanym przyczyną zewnętrzną,
  3. powodującym uraz lub śmierć,
  4. nastąpiło w związku z pracą:
    • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,
    • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,
    • w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania pracy.
  5. Zdarzenie nagłe: natychmiastowe wystąpienie przyczyny zewnętrznej, która wywołuje określony skutek, np.: upadek z wysokości, wypadek samochodowy; z orzecznictwa sądowego wynika, że nagłość zdarzenia musi wystąpić w czasie nie dłuższym niż jedna dniówka robocza.
  6. Przyczyna zewnętrzna: nie wynika z wewnętrznych uwarunkowań pracownika, np. choroby; przyczyna zewnętrzna to przykładowo: działania osoby trzeciej, maszyna; przyczyna zewnętrzna może składać się z kilku przyczyn.Związek z pracą: podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia, w czasie pozostawania pracownika do dyspozycji zakładu pracy a miejscem świadczenia pracy.

    Skutkiem jest uraz lub śmierć: uszkodzenie tkanek ciała lub narządów pracownika w wyniku zadziałania czynnika zewnętrznego, np.: skaleczenia, amputacje, zatrucia.

Wypadek traktowany na równi z wypadkiem przy pracy

Na równi z wypadkiem przy pracy w zakresie praw pracownika do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

  • w czasie delegacji, gdy pracownik nie wykonywał pracy i nie przemieszczał się pomiędzy siedzibą firmy a miejscem wykonywania pracy, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań,
  • podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony,

przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy związki związkowe.

Osoby świadczące pracę na podstawie umowy innej niż umowa o pracę

W ustawie wypadkowej zdefiniowano także inne zdarzenia, które są traktowane jako wypadek przy pracy (art. 3 ust. 3 ustawy wypadkowej), które czasem określa się jako „wypadki w szczególnych okolicznościach” – są to nagłe zdarzenia wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiły w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu.

Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego podczas:

  • uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe;
  • wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
  • pełnienia mandatu posła lub senatora, pobierającego uposażenie;
  • odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez osobę pobierającą stypendium w okresie odbywania tego szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący, pobierania stypendium na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych
  • wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych oraz przez inną osobę traktowaną na równi z członkiem spółdzielni w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, pracy na rzecz tych spółdzielni;
  • wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
  • wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3;
  • odbywania służby zastępczej;
  • nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej przez słuchaczy pobierających stypendium;
  • wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym osoba pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje ona pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy;
  • pełnienia przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych.

Dokumentowanie wypadku

Dokumentowanie tego rodzaju wypadku należy sporządzić w karcie wypadku. Obowiązek sporządzenia karty wypadku spoczywa na podmiocie związanym z poszkodowanym.

W przypadku umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług kartę wypadku sporządza podmiot, na którego rzecz wykonywana jest praca na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego, jeżeli droga ta była najkrótsza i nie została przerwana (art. 57b ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).

Wypadkami w drodze do/z pracy są również wypadki:

  • następujący w drodze do pracy lub z pracy, mimo że droga została przerwana, jeżeli przerwa była życiowo uzasadniona i jej czas nie przekraczał granic potrzeby,
  • gdy droga, nie będąc drogą najkrótszą, była dla ubezpieczonego, ze względów komunikacyjnych, najdogodniejsza.

Za drogę do pracy lub z pracy uważa się – oprócz drogi z domu do pracy lub z pracy do domu – również drogę do miejsca lub z miejsca:

  • innego zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego,
  • zwykłego wykonywania funkcji lub zadań zawodowych albo społecznych,
  • zwykłego spożywania posiłków, odbywania nauki lub studiów.

Ustalenie okoliczności wypadku w drodze do pracy lub z pracy jest dokonywane w karcie wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

Kartę wypadku sporządza się po ustaleniu okoliczności i przyczyn zdarzenia, nie później niż w terminie 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku, w dwóch egzemplarzach, z których jeden otrzymuje poszkodowany lub członek jego rodziny, a drugi przechowuje się w dokumentacji powypadkowej.

Odmowa uznania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy wymaga uzasadnienia.

Okoliczności i przyczyny każdego wypadku bada zespół powypadkowy powoływany przez pracodawcę – jego skład zależy od typu zakładu pracy:

  • u pracodawców zobowiązanych do utworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy (zatrudniających więcej niż 100 pracowników i pracownic) u których funkcjonuje społeczna inspekcja pracy, w skład zespołu wchodzą; pracownik służby bhp oraz społeczny inspektor pracy;
  • u pracodawców zwolnionych z obowiązku tworzenia służby bhp, w skład zespołu wchodzą: społeczny inspektor pracy i pracodawca lub – w miejsce pracodawcy, pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu pracodawca powierzył wykonywanie zadań służby bhp albo specjalista spoza zakładu pracy.
  • u pracodawców, u których nie funkcjonuje społeczna inspekcja pracy, w skład zespołu wchodzą: przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bhp oraz pracodawca lub – w miejsce pracodawcy, pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu pracodawca powierzył wykonywanie zadań służby bhp albo specjalista spoza zakładu pracy.
  • u pracodawców, którzy zatrudniają zbyt małą liczbę osób aby możliwe było powołanie zespołu na w/w zasadach, w skład zespołu powypadkowego wchodzą: pracodawca i specjalista spoza zakładu pracy.

Zespół powypadkowy ma 14 dni na sporządzenie protokołu ustalenia okoliczności
i przyczyn wypadku przy pracy
 (protokołu powypadkowego), które musi być poprzedzone m.in.: oględzinami miejsca wypadku i stanu technicznego maszyn, wysłuchaniem wyjaśnień poszkodowanego/poszkodowanej (o ile jego/jej stan zdrowia na to pozwala), zebraniem informacji od świadków oraz dokonać prawnej kwalifikacji wypadku i określić środki profilaktyczne i wnioski na przyszłość. Protokół, przed zatwierdzeniem przez pracodawcę, musi zostać przedstawiony osobie poszkodowanej, która ma prawo do zgłoszenia uwag i zastrzeżeń do ustaleń w nim zawartych.

Protokół zatwierdza pracodawca w terminie 5 dni od jego sporządzenia
i niezwłocznie przekazuje osobie poszkodowanej w wypadku, a w przypadku wypadków śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych, pracodawca przekazuje protokół także do właściwego inspektora pracy.

Wypadki przy pracy

Ciężki wypadek, powodujący ciężkie uszkodzenie ciała takie jak utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu, a także m.in. choroba nieuleczalna, zagrażająca życiu, trwałe, istotne zniekształcenie.

Śmiertelny wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku.

Zbiorowy wypadek, któremu w wyniku tego samego zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby

Lekki wypadek powodujący jedynie czasową niezdolność do pracy nie dłuższą niż 28 dni.

Indywidualny każdy wypadek przy pracy inny niż zbiorowy może być zakwalifikowany łącznie z wypadkiem ciężkim, śmiertelnym lub tzw. lekkim.

Podział przyczyny wypadków

  • przyczyny techniczne:
  • niewłaściwe urządzenia zabezpieczające i środki ochrony zbiorowej lub ich brak,
  • niewłaściwa stateczność czynnika materialnego,
  • wady konstrukcyjne i nieodpowiednia wytrzymałość czynnika materialnego,
  • niewłaściwe wykonanie czynnika materialnego,
  • ukryte wady materiałowe czynnika materialnego;
  • przyczyny organizacyjne, np.:
  • tolerowanie przez nadzór odstępstw od zasad bezpiecznej pracy,
  • brak nadzoru i właściwej koordynacji prac zbiorowych,
  • brak lub niewłaściwe przeszkolenie pracowników w zakresie bezpieczeństwa pracy i ergonomii, szczególnie na stanowiskach pracy,
  • brak lub niewłaściwe zabezpieczenie stanowisk pracy,
  • brak lub niewłaściwe instrukcje bezpiecznego wykonywania pracy przy maszynach i urządzeniach oraz prowadzonych procesach technologicznych,
  • dopuszczenie do pracy osób bez wymaganych kwalifikacji zawodowych i dodatkowych uprawnień,
  • dopuszczenie do wykonywania pracy pracownika z przeciwwskazaniami lekarskimi oraz bez wymaganych badań profilaktycznych,
  • niewłaściwa organizacja stanowisk pracy,niewłaściwa lub nadmierna eksploatacja czynnika materialnego oraz niewłaściwe naprawy i remonty.
  • przyczyny ludzkie, np.:

nieprawidłowe zachowanie się pracownika (lekceważenie zagrożenia i poleceń służbowych, niedostateczna koncentracja uwagi na wykonywanej czynności, zaskoczenie niespodziewanym zdarzeniem, pośpiech),

niewłaściwe, samowolne zachowanie się pracownika (wykonywanie czynności bez usunięcia zagrożeń, np. niewyłączenie maszyny lub zasilania elektrycznego, niewłaściwe operowanie kończynami w strefie zagrożenia, wejście bądź wjechanie w obszar zagrożony bez upewnienia się, czy nie ma niebezpieczeństwa),

niestosowanie przez pracowników środków ochrony indywidualnej i zbiorowej oraz urządzeń zabezpieczających (środków zabezpieczających przed upadkiem z wysokości, urządzeń wentylacyjnych, osłon).

Budownictwo, pomimo coraz bardziej rygorystycznych przepisów i niewątpliwego postępu technicznego jest jedną z najbardziej niebezpiecznych dziedzin gospodarki.

Do najczęstszych przyczyn wypadków należą tutaj:

1) lekceważenie przez uczestników procesów budowlanych zagrożeń, szczególnie przy pracach prowadzonych na wysokości,

2) nieprzestrzeganie i często nawet nieznajomość przepisów prawa w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy,

3) tolerowanie przez nadzór techniczny niewłaściwych i niebezpiecznych zachowań zwiększających ryzyko związane z wykonywaną pracą.

Analiza i okoliczności wypadków przeprowadzane przez inspektorów pracy wskazują, iż głównymi ich przyczynami są zaniedbanie w sferze działań organizacyjnych i technicznych.

Najczęstszymi przyczynami nieprawidłowości są:

1). niski poziom wiedzy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy wśród pracowników i ich przełożonych. Wypadki najczęściej przytrafiają się robotnikom o krótkim stażu pracy i najczęściej mają miejsce przy pracach wykonywanych na wysokościach.

2). Minimalizacja kosztów budowy przez oszczędzanie na wydatkach, a także angażowanie pracowników

o niskich kwalifikacjach.

3). Nieprzeprowadzanie oceny ryzyka zawodowego i nieinformowanie o nim pracowników.

4). Zbyt małe zainteresowanie personelu sprawującego samodzielne funkcje techniczne na budowie problematyką z zakresu bhp.

Jak już zostało wyżej wspomniane jednym z instrumentów wspomagających ocenę przestrzegania przepisów prawa pracy jest lista kontrolna. Zaprezentuję tutaj jedną z takich przykładowych list w budownictwie. Składa się ona z szeregu pytań, na które odpowiedź wyznacza poziom bezpieczeństwa warunków pracy na obszarze budowy.

PRZYKŁAD: Wypadek przy ociepleniu budynku

Najważniejsze przyczyny wypadku to:

  • Nie zapewniono balustrad ochronnych przy pomostach roboczych od strony ściany budynku dla rusztowania, którego odległość od ściany wynosiła ponad 50 cm
  • Brak skutecznego nadzoru nad pracownikiem, tolerowanie odstępstw od przepisów i zasad BHP przez osoby sprawujące nadzór nad pracownikami
  • Brak znajomości zagrożeń i doświadczenia zawodowego pracownika
  • Brak desek krawężnikowych przy wszystkich pomostach roboczych rusztowania
  • Nie zapewniono balustrad ochronnych (tzw. balkoników) przy końcach podestów roboczych rusztowania
  • Brak poprzeczek pośrednich, tj. poprzeczek pomiędzy pomostem roboczym a barierą ochronną, przy części pomostów roboczych rusztowania
  • Brak protokołu odbioru technicznego rusztowania

Analiza wypadków przy pracy w budownictwie zbadanych przez inspektorów pracy wskazuje, że:

  • przyczyny organizacyjne stanowiły 45,4%,
  • przyczyny ludzkie, wynikające ze stanu psychofizycznego i zachowań człowieka  43,5%,
  • a techniczne (związane ze stanem maszyn, urządzeń, narzędzi i zastosowanych technicznych środków ochronnych) – 11,1%.

Wśród powtarzalnych przyczyn organizacyjnych należy wymienić:

  • brak nadzoru, tolerowanie przez sprawujących nadzór odstępstw od

przepisów i zasad bhp oraz stosowania niewłaściwej technologii;

  • dopuszczanie do pracy osób nieprzygotowanych do wykonywanej pracy

(m.in. brak: przeszkolenia bhp, orzeczeń lekarskich o braku

  • przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, kwalifikacji

zawodowych, poinstruowania o sposobie wykonania pracy);

  • nieprawidłowy podział pracy lub rozplanowanie zadań, niewłaściwa

koordynacja prac zbiorowych, wykonywanie pracy w zbyt małej obsadzie

osobowej;

  • niewłaściwa organizacja stanowiska pracy (niedostarczenie lub

niewłaściwy dobór środków ochrony indywidualnej, nieodpowiednie dojścia

lub przejścia;

  • nieodpowiednie rozmieszczenie i składowanie przedmiotów   pracy – materiałów, surowców itp.).

Przyczyny ludzkie to przede wszystkim:

  • nieprawidłowe zachowanie się pracownika, m.in. spowodowane

nieznajomością zagrożenia, lekceważeniem zagrożenia, niedostateczną

koncentracją na wykonywanej czynności;

  • niewłaściwe samowolne zachowanie się pracownika (wejście, wjechanie

na obszar zagrożony bez upewnienia się, że nie ma niebezpieczeństwa;

  • wykonywanie czynności bez usunięcia zagrożenia; (przechodzenie, przejeżdżanie lub przebywanie w miejscach niedozwolonych);
  • brak lub niewłaściwe posługiwanie się czynnikiem materialnym (używanie

nieodpowiednich do danej pracy narzędzi i maszyn lub ich użycie

niezgodnie z przeznaczeniem;

  • użycie maszyn i narzędzi podczas przebywania osób w strefie zagrożenia; niewłaściwe uchwycenie i trzymanie czynnika materialnego;
  • wadliwe zainstalowanie, zamocowanie, zawieszenie czynnika materialnego;
  • nieużywanie przez pracownika sprzętu ochronnego (środków ochrony
  • indywidualnej, urządzeń zabezpieczających itp.).

Przyczyny techniczne to głównie:

  • wady konstrukcyjne lub niewłaściwe rozwiązania techniczne, jak np. brak

lub niewłaściwe urządzenia zabezpieczające;

  • nieodpowiednia wytrzymałość czynnika materialnego (pomosty robocze  rusztowań,

balustrady, zabezpieczenia otworów technologicznych w stropach itp.),

  • niewłaściwa stateczność czynnika materialnego (rusztowania, drabiny,

szalunki itp.)

Wypadnięcie z kosza podnośnika:

Najważniejsze przyczyny wypadku to:

  • Niewłaściwy stan techniczny urządzenia podnośnika koszowego
  • Brak nadzoru przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych
  • Niewłaściwy sposób wykonywania prac, zmuszający pracownika do wychylania się poza poręcz balustrady urządzenia, na którym stał
  • Niezapewnienie środków ochrony indywidualnej (hełmów ochronnych, sprzętu chroniącego przed upadkiem z wysokości, takiego jak: szelki bezpieczeństwa z linką bezpieczeństwa przymocowaną do stałych elementów konstrukcji) w takcie prac.

Obowiązki pracodawcy w razie wypadku przy pracy

W razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany:

  • podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie,
  • zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym,
  • zapewnić ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku – powołać zespół powypadkowy.

Dodatkowo, pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy (art. 234 par. 2 Kodeksu Pracy). Kodeks pracy nakłada także na pracodawcę obowiązki: prowadzenia rejestru wypadków przy pracy (art. 234 par. 3 Kodeksu Pracy), przechowywania dokumentacji powypadkowej przez okres 10 lat (art. 234 par. 3¹ Kodeksu Pracy) oraz pokrycia kosztów związanych z ustaleniem przyczyn i okoliczności wypadku.
Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, pracodawca jest zobowiązany do zabezpieczenia miejsca wypadku                   w sposób, który wyklucza dopuszczenie do niego osób niepowołanych, uruchomienie bez koniecznej potrzeby maszyn wstrzymanych na skutek wypadku, czy dokonywanie zmian położenia maszyn i przedmiotów, które spowodowały wypadek lub pozwalają na odtworzenie jego okoliczności. Miejsce wypadku powinno być zabezpieczone do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, a zgodę na ewentualne uruchomienie maszyn lub dokonanie zmian ich położenia może wyrazić tylko pracodawca po uzgodnieniu ze społecznym inspektorem pracy; w przypadku wypadków śmiertelnych, ciężkich lub zbiorowych – zgodę na uruchomienie maszyn lub zmianę ich położenia dodatkowo musi wyrazić inspektor pracy                     i prokurator.

Protokół powypadkowy zatwierdza pracodawca nie później niż w terminie 5 dni od dnia jego sporządzenia.

Pracodawca zwraca niezatwierdzony protokół powypadkowy, w celu wyjaśnienia i uzupełnienia go przez zespół powypadkowy, jeżeli do treści protokołu powypadkowego zostały zgłoszone zastrzeżenia przez poszkodowanego lub członków rodziny zmarłego wskutek wypadku pracownika albo protokół powypadkowy nie odpowiada warunkom określonym w rozporządzeniu.

W razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany:

 

  • w przypadku ustalania okoliczności i przyczyn wypadku przez zespół powypadkowy pracodawcy, na którego terenie miał miejsce wypadekzatwierdzić protokół powypadkowy;
  • zatwierdzony protokół powypadkowy niezwłocznie doręczyć poszkodowanemu pracownikowi, a w razie wypadku śmiertelnego – członkom rodziny zmarłego pracownika;
  • protokół powypadkowy dotyczący wypadków śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych – niezwłocznie doręczyć właściwemu inspektorowi pracy;
  • przechowywać protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową przez 10 lat;
  • prowadzić rejestr wypadków przy pracy. Pracodawca prowadzi rejestr wypadków przy pracy na podstawie wszystkich protokołów powypadkowych;
  • zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom (art. 234 § 1 Kodeksu Pracy.);
  • zabezpieczyć miejsce wypadku w sposób wykluczający:

– dopuszczenie do miejsca wypadku osób niepowołanych,

– uruchamianie bez koniecznej potrzeby maszyn i innych urządzeń technicznych, które w związku z wypadkiem zostały wstrzymane,

– dokonywanie zmiany położenia maszyn i innych urządzeń technicznych, jak również zmiany położenia innych przedmiotów, które spowodowały wypadek lub pozwalają odtworzyć jego okoliczności.

Kary

WAŻNE

(art. 283 Kodeksu Pracy)

  • 1. Kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.
  • 2. Tej samej karze podlega, kto:
  • wbrew obowiązkowi nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy, nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób.

Metoda analizy przyczyn technicznych, organizacyjnych i ludzkich (METODA TOL)

Badanie wypadków jest działaniem mającym na celu zidentyfikowanie przyczyn i okoliczności wypadków. Podczas badania przyczyn wypadku zespół powypadkowy może wykorzystywać różne techniki dochodzenia do wniosków końcowych. Do najczęściej wykorzystywanych technik należą: metoda TOL. Wykorzystuje się również metody analizy odchyleń, analizę drzewa błędów, analizę przepływu energii oraz metodę MORT. Precyzyjne określenie przyczyn wypadku przy pracy jest najważniejszym elementem dochodzenia powypadkowego, ustalone przyczyny dają bazę wyjściową do określenia poleceń powypadkowych.

W analizie metodą TOL zakłada się, że każdy wypadek jest wynikiem przyczyn technicznych (T), organizacyjnych (O) i ludzkich (L). Najpierw są analizowane przyczyny techniczne, następnie wszelkie elementy organizacyjne, a na koniec określa się przyczyny, których źródłem może być człowiek. W wyniku analizy tych 3 elementów ustala się przyczyny pośrednie i bezpośrednią przyczynę wypadku.

Podczas ustalania przyczyn wypadków ustalamy:

Przyczynę  bezpośrednią wypadku –  jest ostatnie wydarzenie bezpośrednio prowadzące do urazu np.:

  • kontakt z płomieniem lub gorącym/płonącym obiektem/środowiskiem;
  • uderzenie przez spadający obiekt;
  • kontakt z przedmiotem ostrym (nóż, ostrze itp.).

Przyczyny pośrednie wypadku –  są to wszelkie braki i nieprawidłowości, które pośrednio przyczyniły się do powstania wypadku. Najczęściej stosowaną metodą badania przyczyn wypadków jest systematyka „TOL”, która dzieli przyczyny pośrednie na trzy grupy:

  • techniczne,
  • organizacyjne,
  • ludzkie.

Możliwe Przyczyny Techniczne (T)

Wady konstrukcyjne czynnika materialnego będące źródłem zagrożenia:

  • niewłaściwa struktura przestrzenna czynnika materialnego;
  • nieodpowiednia wytrzymałość czynnika materialnego;
  • niewłaściwa stateczność czynnika materialnego;
  • brak lub niewłaściwe urządzenia zabezpieczające;
  • brak lub niewłaściwe środki ochrony zbiorowej;
  • niewłaściwe elementy sterownicze;
  • brak lub niewłaściwa sygnalizacja zagrożeń;
  • niedostosowanie czynnika materialnego do transportu, konserwacji lub napraw.

Niewłaściwe wykonanie czynnika materialnego:

  • zastosowanie materiałów zastępczych;
  • niedotrzymanie wymaganych parametrów technicznych.

Wady materiałowe czynnika materialnego:

  • ukryte wady materiałowe czynnika materialnego.

Niewłaściwa eksploatacja czynnika materialnego:

  • nadmierna eksploatacja czynnika materialnego;
  • niedostateczna konserwacja czynnika materialnego;
  • niewłaściwe naprawy i remonty czynnika materialnego.

Możliwe Przyczyny Organizacyjne (O)

Niewłaściwa ogólna organizacja pracy:

  •  nieprawidłowy podział pracy lub rozplanowanie zadań;
  •  niewłaściwe polecenia przełożonych;
  •  brak nadzoru;
  • niewłaściwa koordynacja prac zbiorowych;
  • wykonywanie, z polecenia osób sprawujących nadzór, prac niewchodzących w zakres obowiązków pracownika;
  •  brak instrukcji posługiwania się czynnikiem materialnym;
  •  dopuszczenie do pracy czynnika materialnego bez wymaganych kontroli, przeglądów;
  •  tolerowanie, przez osoby sprawujące nadzór, odstępstw od przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy;
  •  niedostateczne przygotowanie zawodowe pracownika;
  •  brak lub niewłaściwe przeszkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy;
  •  tolerowanie, przez osoby sprawujące nadzór, stosowania niewłaściwej technologii;
  •  dopuszczenie do pracy pracownika z przeciwwskazaniami lekarskimi lub bez badań lekarskich;
  •  wykonywanie pracy w zbyt małej obsadzie osobowej;
  •  wykonywanie prac pomimo niewłaściwego zaopatrzenia w narzędzia, surowce.

Niewłaściwa organizacja stanowiska pracy:

  •  niewłaściwe usytuowanie urządzeń na stanowisku pracy;
  •  nieodpowiednie przejścia i dojścia;
  •  nieodpowiednie rozmieszczenie i składowanie przedmiotów pracy (surowców, półproduktów, produktów itp.);
  •  nieusunięcie zbędnych przedmiotów, substancji lub energii (np. odpadów, opakowań, resztek substancji, niewyłącznie zasilania itp.);
  •  brak środków ochrony indywidualnej;
  •  niewłaściwy dobór środków ochrony indywidualnej.

Możliwe Przyczyny Ludzkie (L)

Brak lub niewłaściwe posługiwanie się czynnikiem materialnym przez pracownika:

  •  używanie nieodpowiedniego do danej pracy czynnika materialnego;
  •  wykonywanie pracy ręcznie zamiast przy użyciu czynnika materialnego;
  •  użycie czynnika materialnego podczas przebywania osób w strefie zagrożenia;
  •  niewłaściwe zabezpieczenie czynnika materialnego (np. niezaciągnięcie hamulca na postoju);
  •  udostępnienie przez pracownika czynnika materialnego osobie nieupoważnionej;
  •  użycie czynnika materialnego niezgodnie z jego przeznaczeniem;
  •  niewłaściwe uchwycenie, trzymanie czynnika materialnego;
  •  wadliwe zainstalowanie, zamocowanie, zawieszenie czynnika materialnego

przez pracownika.

Nieużywanie sprzętu ochronnego przez pracownika:

  • nieużywanie przez pracownika środków ochrony indywidualnej;
  • nieużywanie przez pracownika urządzeń zabezpieczających;
  • nieużywanie przez pracownika środków ochrony zbiorowej;

Niewłaściwe samowolne zachowanie się pracownika:

  • wykonywanie pracy niewchodzącej w zakres obowiązków pracownika;
  • przechodzenie, przejeżdżanie lub przebywanie w miejscach niedozwolonych;
  • wejście, wjechanie na obszar zagrożony bez upewnienia się, czy nie ma niebezpieczeństwa;
  • wykonywanie czynności bez usunięcia zagrożenia (np. niewyłącznie maszyny, niewyłącznie napięcia);
  • zbyt szybka jazda;
  • niewłaściwe operowanie kończynami w strefie zagrożenia;
  • żarty, bójki.

Stan psychofizyczny pracownika, nie zapewniający bezpiecznego wykonywania pracy, spowodowany:

  • nagłym zachorowaniem, niedyspozycją fizyczną;
  • przewlekłą lub ostrą chorobą psychiczną;
  • zmęczeniem;
  • zdenerwowaniem;
  • spożyciem alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych.

Nieprawidłowe zachowanie się pracownika spowodowane:

  • nieznajomością zagrożenia;
  • nieznajomością przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy;
  • lekceważeniem zagrożenia (brawura, ryzykanctwo);
  • lekceważeniem poleceń przełożonych;
  • niedostateczną koncentracją uwagi na wykonywanej czynności;
  • zaskoczeniem niespodziewanym zdarzeniem;
  • niewłaściwym tempem pracy;
  • brakiem doświadczenia.

Działania profilaktyczne

Dokumentowanie działań profilaktycznych

  1. Wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za wdrożenie działań profilaktycznych.
  2. Osoba odpowiedzialna za realizację ustala w porozumieniu z pracodawcą i zespołem powypadkowym zakres działań, osoby odpowiedzialne za podtematy (jeżeli związane są z zaangażowaniem innych komórek organizacyjnych), sposób wykonania działań profilaktycznych, finansowanie i graniczne terminy realizacji działań.
  3. Sporządzenie poleceń powypadkowych przez pracodawcę, zespół powypadkowy lub osobę odpowiedzialną.
  4. Sporządzenie listy kontrolnej w celu sprawdzenia realizacji poleceń oraz ich terminowości.
  5. Raportowanie przez osoby odpowiedzialne za realizację podtematu ewentualnych problemów wraz z terminem, sposobem realizacji zaleceń lub finansowaniem działań – w celu podjęcia działań naprawczych. Konieczne jest, aby każde zagrożenie wykonania zalecenia profilaktycznego było raportowane do pracodawcy, ze względu na jego odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie.

Informacje, które należy uwzględnić w ocenie ryzyka zawodowego po wypadku

Dokument potwierdzający dokonanie ponownej oceny ryzyka zawodowego powinien uwzględniać w szczególności:

  1. opis ocenianego stanowiska pracy, w tym wyszczególnienie:
    • stosowanych maszyn, narzędzi i materiałów,
    • wykonywanych zadań,
    • występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy (uwzględnienie czynników będących przyczyną wypadku/choroby zawodowej),
    • stosowanych środków ochrony zbiorowej i indywidualnej,
    • osób pracujących na tym stanowisku;
  2. wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego dla każdego z czynników środowiska pracy oraz niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko (przede wszystkim wynikające z przeprowadzonego postępowania powypadkowego i poleceń powypadkowych/ustaleń przyczyn wystąpienia choroby zawodowej);
  3. datę przeprowadzonej oceny oraz osoby dokonujące oceny (warto, aby przy ponownej ocenie ryzyka zawodowego brali udział członkowie zespołu powypadkowego).

Unikanie wypadków/chorób zawodowych

  1. Wyeliminowanie przyczyn technicznych wypadku (związanych z czynnikiem materialnym):
    • usuwanie wad konstrukcyjnych lub niewłaściwych rozwiązań technicznych i ergonomicznych czynnika materialnego,
    • usuwanie wad materiałowych czynnika materialnego,
    • prowadzenie wzmożonego dozoru w celu właściwej eksploatacji czynnika materialnego.
  1. Wyeliminowanie przyczyn organizacyjnych:
  • niewłaściwa ogólna organizacja pracy,
  • niewłaściwa organizacja stanowiska pracy,
  • brak lub niewłaściwe posługiwanie się czynnikiem materialnym przez pracownika,
  • nieużywanie sprzętu ochronnego przez pracownika,
  • niewłaściwe samowolne zachowanie się pracownika
  1. Wyeliminowanie przyczyn wynikających z zachowań ludzkich:
  • niewłaściwy stan psychofizyczny pracownika,
  • nieprawidłowe zachowanie się pracownika.

Świadczenia z tytułu wypadku przy pracy

Z tytułu wypadku przy pracy przysługują m.in.:

  • zasiłek chorobowy,
  • świadczenie rehabilitacyjne, które przysługuje po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, jeżeli poszkodowany jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy,
  • zasiłek wyrównawczy – dla poszkodowanego będącego pracownikiem, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,
  • jednorazowe odszkodowanie, przysługujące w związku ze stałym lub długotrwałym uszczerbkiem na zdrowiu,
  • renta z tytułu niezdolności do pracy.

(art. 2371 § 2 Kodeksu Pracy) Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy, przysługuje od pracodawcy odszkodowanie za utratę lub uszkodzenie w związku z wypadkiem przedmiotów osobistego użytku oraz przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy, z wyjątkiem utraty lub uszkodzenia pojazdów samochodowych oraz wartości pieniężnych.

Uszczerbek na zdrowiu a wypadek przy pracy

Oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz jego związku z wypadkiem przy pracy dokonuje się po zakończeniu leczenia i rehabilitacji.

Stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu oraz jego związek z wypadkiem przy pracy ustala lekarz orzecznik ZUS lub komisja lekarska ZUS.

Stopień uszczerbku na zdrowiu jest niezbędny m.in. do obliczenia wysokości jednorazowego odszkodowania.

UWAGA: Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują ubezpieczonemu, gdy:

  • wyłączną przyczyną wypadku przy pracy lub zrównanego z wypadkiem przy pracy było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa,
  • ubezpieczony, będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku.

(art. 2371 § 2 Kodeksu Pracy) Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy, przysługuje od pracodawcy odszkodowanie za utratę lub uszkodzenie w związku z wypadkiem przedmiotów osobistego użytku oraz przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy, z wyjątkiem utraty lub uszkodzenia pojazdów samochodowych oraz wartości pieniężnych.

Jednorazowe odszkodowanie

Ubezpieczonemu, który wskutek wypadku przy pracy  lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego  uszczerbku na zdrowiu, przysługuje jednorazowe odszkodowanie.

Za stały uszczerbek na zdrowiu: uważa się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu nierokujące poprawy.

Za długotrwały uszczerbek na zdrowiu: uważa się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogące ulec poprawie.

Oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz jego związku  z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową dokonuje się po zakończeniu leczenia i rehabilitacji.

Jednorazowe odszkodowanie przysługuje w wysokości 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

Choroby zawodowe

(art. 2351 Kodeksu Pracy) Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych „narażeniem zawodowym”.

(art. 235 Kodeksu Pracy) Pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zgłosić:

  • właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu
    i
    właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy
  • każdy przypadek podejrzenia choroby zawodowej.

Podejrzenie choroby zawodowej może zgłosić:

pracownik lub były pracownik, który podejrzewa, że występujące u niego objawy mogą wskazywać na taką chorobę, przy czym pracownik aktualnie zatrudniony zgłasza podejrzenie za pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną, lekarz lub lekarz dentysta, który podczas wykonywania zawodu powziął takie podejrzenie u pacjenta, kieruje go na badania w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania.

W razie rozpoznania u pracownika choroby zawodowej pracodawca jest obowiązany:

  • ustalić przyczyny powstania choroby zawodowej oraz charakter i rozmiar zagrożenia tą chorobą, działając w porozumieniu z właściwym państwowym inspektorem sanitarnym;
  • przystąpić niezwłocznie do usunięcia czynników powodujących powstanie choroby zawodowej i zastosować inne niezbędne środki zapobiegawcze;
  • zapewnić realizację zaleceń lekarskich.

Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr obejmujący przypadki stwierdzonych chorób zawodowych i podejrzeń o takie choroby.

Pracodawca przesyła zawiadomienie o skutkach choroby zawodowej do instytutu medycyny pracy oraz do właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego.

Rozpoznanie choroby zawodowej, analiza przyczyn oraz świadczenia przysługujące pracownikowi z tytułu choroby zawodowej

(art. 2352 Kodeksu Pracy) Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Rozpoznanie choroby zawodowej:

Rozpoznania choroby zawodowej u pracownika/byłego pracownika dokonuje lekarz orzecznik, zatrudniony w uprawnionej placówce medycznej,

W przypadku rozpoznania u pracownika/byłego pracownika choroby zawodowej lekarz wydaje “Orzeczenie lekarskie nr … o rozpoznaniu choroby zawodowej”, a w przypadku braku podstaw do jej rozpoznania “Orzeczenie lekarskie nr … o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej”.

Proces rozpoznawania choroby zawodowej może odbywać się w jednej lub w dwóch instancjach orzeczniczych.

Jednostkami orzeczniczymi pierwszego stopnia są:

    • poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy
    • katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych
    • przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego –
      w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych
    • podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja – w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pra­cowników hospitalizowanych
      z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby.

W przypadku, kiedy pracownik/były pracownik nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego może złożyć wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego
w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia
. Wniosek należy złożyć w terminie 14 dni od daty otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza orzecznika, który je wydał.

Jednostkami orzeczniczymi drugiego stopnia (odwoławczymi) od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze
w dziedzinie medycyny pracy:

    • Instytut Medycyny Pracy w Łodzi
    • Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu

orzeczenie lekarskie wydane przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia jest ostateczne.

Stwierdzenie choroby zawodowej

Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika/byłego pracownika przeprowadza właściwy państwowy inspektor sanitarny.

Organ prowadząc postępowanie wyjaśniające gromadzi materiał dowodowy w postaci orzeczeń lekarskich wydanych przez upoważnione jednostki orzecznicze oraz zbiera dane dotyczące narażenia zawodowego pracownika/byłego pracownika, które zestawia na druku karta oceny narażenia zawodowego.

Właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wydaje decyzję administracyjną o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź braku podstaw do jej stwierdzenia.

Jeżeli strony postępowania nie zgadzają się z treścią decyzji, mają prawo złożyć odwołanie do organu wyższego stopnia:

  • w przypadku odwołania od decyzji właściwego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego lub właściwego Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego organem wyższego stopnia jest właściwy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny;
  • w przypadku odwołania od decyzji właściwego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego organem wyższego stopnia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny;
  • Na decyzję wydaną przez ww. organ strony postępowania mogą wnieść skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

ZMIANY W PRZEPISACH WYKONAWCZYCH W SPRAWIE CHORÓB ZAWODOWYCH

Dnia 14 czerwca 2012 r. w Dzienniku Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej zostały ogłoszone dwa rozporządzenia nowelizujące postępowanie w sprawie chorób zawodowych:

  1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych.
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 maja 2012 r. zmieniające rozporządzenie
    w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób.

Zmiany w przepisach wykonawczych dotyczą głównie podmiotów właściwych w zakresie zgłaszania podejrzenia choroby zawodowej i rozpoznawania takich chorób.

Zgodnie § 3 ust.1 pkt.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych rozszerza listę podmiotów, którym zgłasza się podejrzenie choroby zawodowej dodatkowo do:

  1. właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego,
  2. właściwego państwowego granicznego inspektora sanitarnego,
  3. właściwego komendanta wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej,
  4. właściwego inspektora wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej.

W ramach nowelizacji uaktualniono także terminologię użytą w rozporządzeniach dotyczących chorób zawodowych – dotyczy to dotychczas występujących odwołań do pojęcia „jednostki badawczo-rozwojowe”, które uległo dezaktualizacji w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych.

Dlatego też po zmianach jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze
w dziedzinie medycyny pracy (nowe brzmienie § 5 ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).

Nowy sposób dokumentowania chorób zawodowych oraz druki dokumentów – obydwa akty prawne weszły w życie z dniem 1 sierpnia 2012 r.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych stosuje się przepisy dotychczasowe.

(art. 236 Kodeksu Pracy) Pracodawca jest obowiązany systematycznie analizować przyczyny wypadków przy pracy, chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy i na podstawie wyników tych analiz stosować właściwe środki zapobiegawcze.

(art. 2371 § 1 Kodeksu Pracy) Pracownikowi, który zachorował na chorobę zawodową, przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego określone w odrębnych przepisach.

Obecnie za chorobę zawodową np. w rolnictwie uważa się Borelioza – powodowana przez bakterię Borelia. Najwięcej zachorowań na boreliozę notuje się
w północno – wschodnich stanach USA, w Europie środkowej, Skandynawii i Rosji.

W Polsce rejonem endemicznym jest północna część kraju (szczególnie województwo podlaskie, warmińsko-mazurskie, zachodniopomorskie).
W ostatnich latach szczególny wzrost zachorowań odnotowano w województwie śląskim i małopolskim.